دانلود مقاله روشهاي هزينه‌يابي مؤسسات توليدي

مقدمه:

تعريف هزينه‌يابي: هزينه‌يابي عبارتست از طبقه‌بندي و تسهيم صحيح هزينه‌ها به منظور تعيين بهاي تمام شده محصولات و خدمات واحد تجاري و تنظيم و ارائه اطلاعات مربوطه به نحو مناسبي كه براي راهنمايي مديران و صاحبان واحد مزبور درجهت كنترل عمليات آن قابل استفاده باشد. به اين ترتيب وقتي حسابداران صحبت از هزينه‌يابي مي‌كنند منظورشان يك يا چند مورد از موارد زير است:

الف – تعيين بهاي تمام شده ساخت يك محصول، يا

ب – تعيين بهاي تمام شده يك سرويس يا

ج – تعيين روشي كه به وسيله آن بتوان هزينه‌ها را كنترل كرد

در حسابداري بازرگاني ابتدا به تشريح و بررسي دفاتر و حسابهاي يك تاجر مي‌پردازيم كه كالاي بازگاني را خريده و آن را به قيمتي كه متضمن سود باشد مي‌فروشد. در اين قبيل موارد ترازنامه به انضمام حساب عملكرد و سود و زيان براي نشان دادن وضع مالي تاجر كاملاً كافي است. سپس به مرحله تهيه حساب‌ كالا مي‌رسيم و با استفاده از اين حسابها مي‌توانيم بهاي تمام شده كالاي ساخته شده را تعيين كنيم. ولي در مواردي كه چند نوع كالا ساخته شود لازمست حساب توليد يا ساخت كالا را طوري تجزيه كنيم كه بتوان بهاي تمام شده هريك از انواع كالا را از به دست آورد و اين كار مستلزم تجزيه مفصل‌تر اقلام درآمد و هزينه‌هاي توليد خواهد بود. اين تجزيه تفصيلي اقلام درآمد و هزينه به منظور تعيين بهاي تمام شده هريك از محصولات ساخته شده يكي از هدفهاي هزينه‌يابي را كه در بالا ذكر شد تشكيل مي‌دهد.

روشهاي هزينه‌يابي مؤسسات توليدي

هزينه‌يابي چيست و چند نوع مي‌باشد

روشهاي هزينه ‌يابي در واقع روشها و نظامهايي مي‌باشند كه منجر به انجام ثبتهاي حسابداري و تهيه گزارشاتي مي‌گردند كه مديريت را در ارتباط با كنترل هزينه‌هاي مواد، دستمزد و سربار كمك و ياري مي‌نمايند. به طور كلي با توجه به نوع فعاليت موسسات توليدي روشهاي هزينه‌يابي كه مورد استفاده قرار مي‌گيرند 2 نوع مي‌باشند:

1- هزينه يابي سفارش كار 2- هزينه‌يابي مرحله‌اي

برخي از موسسات توليدي سفارش‌پذير يعني در واقع توليدات آنها و هزينه‌هايي كه در آنها صورت مي‌پذيرد با سفارش و يا عقد پيمان ايجاد مي‌شوند. بنابراين براي هزينه‌يابي در اين موسسات از روش هزينه‌يابي سفارش كار استفاده مي‌گردد. نمونه‌بارز اين مؤسسات شركتهاي، پيمانكاري، كارخانجات كشتي‌سازي، هواپيماسازي، بيمارستانها، تعميرگاههاي اتومبيل و ساير موارد مشابه مي‌باشد.

بعضي از موسسات توليد ديگر كه ديگر كه توليدات آنها براي آنكه تكميل گردد مراحل مختلفي را طي مي‌كند و محصولات آنها به صورت انبوه و يكسان توليد مي‌شود از روشهاي هزينه‌يابي مرحله‌اي استفاده مي‌نمايند. كارخانجات نساجي، مواد شيميايي، صنايع نفت، كنش و موارد مشابه نمونه‌هايي اين نوع موسسات مي‌باشند.

اساساً موسساتي كه به صورت سفارش عمل مي‌نمايند و يا آنكه توليدات آنها با حجم زياد و از نظر تعداد كم مي‌باشند و گاهي توليدات آنها قيمت تمام شده بالايي دارند از روش هزينه‌يابي سفارش كار استفاده مي‌نمايند و موسساتي كه توليدات آنها بايد از مراحل مختلفي عبور كند و به صورت انبوه، پيوسته، مداوم و يكنواخت و همگن توليد مي‌شوند و بعضاً توليدات آنها قيمت تمام شده پاييني‌ دارند از روش هزينه‌يايي مرحله‌اي استفاده مي‌نمايند. در اين روش قيمت تمام شده توليد در هر مرحله از توليد تعيين مي‌گردد.

در روش هزينه‌يابي مرحله‌اي محصولات توليد شده در هر مرحله به عنوان مواد خام مرحله بعد محسوب مي‌گردد بايد توجه داشته‌باشيد در اين موسسات بهاي تمام شده توليد، در هر مرحله از توليد تعيين مي‌گردد.

در روش هزينه‌يابي مرحله‌اي محصولات توليد شده در هر مرحله به عنوان مواد خام مرحله بعد محسوب مي‌گردد بايد توجه داشته‌باشيد در اين موسسات معمولاً توليدات متنوع و گاهي همراه با توليد محصولات فرعي و جانبي مي‌باشد.

در برخي صنايع توليدات به شكلي است كه استفاده از هر 2 روش هزينه‌يابي امكان‌پذير مي‌باشد و عنوان مثال در كارخانه ساخت قطار، قطار به صورت سفارش براي مشتريان ساخته مي‌شود و اين در حالي است كه قطعات موردنياز به صورت انبوه و پيوسته در ساير دواير توليد كارخانه توليد مي‌شود و از روش هزينه‌يابي مرحله‌اي براي تعيين بهاي تمام شده آنها استفاده مي‌گردد.

انتخاب از بين بهايابي سفارش‌كار و مرحله‌اي

يك بساز و بفروش ساختماني را در نظر بگيريد. در بهايابي سفارش‌كار بهاي تمام شده بايد براي هريك از ساختمانها انباشته شود. علاوه بر نگهداري سابقه مصالح ارسالي براي ساختمانهاي متعدد، بايد سابقه‌اي نيز براي مصالح برگشتي از هر ساختمان نگهداري شود. چنانچه كارگران در چند پروژه ساختماني مشغول باشند. بايد سابقه زمان صرف شده توسط آنان براي هر ساختمان نگهداري شود. با اين وجود بهايابي مرحله‌اي به سهولت به ثبت كل بهاي تمام شده متحمله بابت تمام كارها مي‌پردازد. براي اين بساز و بفروش، بهايابي مرحله‌اي ميانگين بهاي تمام ساختمانهاي ساخته شده را ثبت مي‌كند اما او احتمالاً از بهايابي سفارش كار استفاده مي‌كند. يك انبوه ساز ممكن است هر پروژه را يك سفارش كار در نظر گيرد اما از بهايابي مرحله‌اي براي آپارتمانهاي متحدالشكل در قالب هر پروژه استفاده كند.

حسابهاي منظور شده به حساب دايره

هزينه‌هاي منظور شده به حساب دايره اول هر شركت اقلام زير است:

1- كالاي در جريان ساخت اول دوره (شامل مواد مستقيم، دستمزد مستقيم و سربار ساخت)

2- هزينه‌هاي اضافه شده طي دوره به تفكيك مواد مستقيم، دستمزد مستقيم و سربار ساخت.

در دوايري غير از دواير اول، علاوه بر هزينه‌هاي مذكور، هزينه‌ ديگري به نام هزينه‌ انتقالي از دايره قبل نيز به حساب دايره منظور مي‌شود. هزينه انتقالي از دايره قبل در واقع هزينه هاي مواد مستقيم، دستمزد مستقيم و سربار ساخت دايره قبل مي‌باشد كه در دايره بعدي، يك كاسه شد و تحت عنوان «هزينه انتقالي از دايره قبل» در گزارش هزينه توليد، نشان داده مي‌شود.

در تهيه گزارش هزينه توليد، هزينه‌يابي مرحله بايد گفت مهمترين قسمت بخش هزينه‌هاي منظور شده به حساب توليد است چرا كه در اين بخش هزينه كل ايجاد شده در دايره (مرحله) و اجزاء اين هزينه كل يعني مواد مصرفي، دستمزد و سربار يك واحد كالا به تفكيك مشخص مي‌گردد. بنابراين روش محاسبه و تعيين هزينه‌هاي مواد و دستمزد و سربار يك واحد كالا بسيار با اهميت و قابل توجه است. براي محاسبه هزينه‌هاي يك واحد كالا بايد هزينه‌ ايجاد شده موردنظر را به معادل آحاد تكميل شده از لحاظ آن هزينه تقسيم نمود.

معادل آحاد تكميل شده

معادل آحاد تكميل شده عبارت از بيان مقداري توليد در قالب واحدهاي تكميل شده در يك دايره مشخص طي يك دوره معين مي‌باشد. هدف از محاسبه معادل آحاد تكميل شده، استفاده از آن سهم هر واحد محصول از هريك از عوامل هزينه به گونه‌اي معقول است.

با توجه به اينكه فرايند توليد در خصوص واحدهاي در جريان ساخت پايان دوره تكميل نشده است، لذا به منظور تسهيم معقول هزينه به واحدهاي تكميل شده و واحدهاي در جريان ساخت پايان دوره، لازم است كه واحدهاي در جريان ساخت بر حسب معادل آحاد تكميل شده بيان گردند.

نكته‌اي كه اينجا لازم است به آن اشاره شود اين است كه موجودي كالاي در جريان ساخت از لحاظ مواد اوليه همواره صددرصد تكميل است. مگر آنكه خلاف اين موضوع تصريح شده باشد. علاوه بر اين، گاه ساخت محصول مستلزم مصرف مواد اوليه گوناگون در مقاطع مختلف توليد است. در چنين شرايطي لازم است محاسبات مربوط به معادل آحاد تكميل شده از لحاظ هريك از مواد اوليه مصرفي و هزينه تبديل به طور جداگانه انجام شود.

نحوه تخصيص هزينه‌ها

پس از محاسبه معادل آحاد تكميل شده و بهاي تمام شده هر واحد جمع هزينه‌هاي منظور شده به حساب دايره بايستي به شكلي منطقي بين واحدهاي تكميل شده طي دوره واحدهاي در جريان ساخت پايان دوره تخصيص يابد.

منـابع:

1- حسابداري بهاي تمام شده (1)

ترجمه و تأليف: دكتر ايرج نوروش

انتشارات كتاب نو

2- حسابداري صنعتي

تأليف: شهرام روزبهاني

انتشارات: شابك

3- حسابداري صنعتي 1

تأليف جمشيد اسكندري

انتشارات حفيظ

4- اصول هزينه‌يابي و روشهاي حسابداري صنعتي جلد دوم

تأليف حسن سجادي‌نژاد

سازمان حسابرسي

تعداد صفحات:55

متن کامل را می توانید دانلود نمائید چون فقط تکه هایی از متن در این صفحه درج شده (به طور نمونه) و ممکن است به دلیل انتقال به صفحه وب بعضی کلمات و جداول و اشکال پراکنده شده یا در صفحه قرار نگرفته باشد که در فایل دانلودی متن کامل و بدون پراکندگی با فرمت وردwordکه قابل ویرایش و کپی کردن می باشند موجود است.